Aan het einde van het jaar evalueer ik altijd het moestuinjaar. Aan de hand van foto’s, mijn zaaiagenda en hoeveelheid oogst bepaal ik de strategie voor volgend jaar. Wat waren de successen, waar moeten aanpassingen gedaan worden, wat ging er niet goed of van welke groente hadden we te veel of juist te weinig oogst? Ik ga het allemaal met je delen.
Het weer in 2023
Ik kan wel zeggen dat we een moeilijk moestuinjaar hadden. De droogte en warmte in het voorjaar, de regen in de zomer en het najaar zorgen ervoor dat het moeilijk was om alle groenten gezond en in leven te houden. Mijn tuin ligt tegen een dijk wat een voordeel is bij langdurige regenval want water loopt als het ware door de tuin naar het lager gelegen deel van het volkstuinencomplex. Maar als er geen regen valt is mijn tuin snel droog en dat is zeker een nadeel. Met name de droge junimaand was lastig, juist in deze maand hebben planten water nodig om te groeien. Doordat het ook nog eens erg warm was waren planten niet in staat water op te nemen.
In die droge junimaand besloot ik dat het anders moest. De tuin werd bedekt met stro en alles wat als mulch kon dienen werd tussen de planten gelegd. Dit heeft veel groenten in leven gehouden maar de meeste planten groeiden slecht. Sommige groenten komen na een groeistilstand ook niet meer op gang, zoals de bieten. Ik ga daarom deze winter broeden op een plan om toch meer water bij de wortels te krijgen als het heel droog is. Een druppelslang zal geen oplossing zijn, ik denk bijvoorbeeld aan nog meer compost, een dikkere mulchlaag, meer wateropvang en meer water geven.
Wat ging er niet goed in 2023?
Ongedierte
Alle paprika’s en pompoenen werden in de eerste week van oktober opgegeten door ongedierte . Zeker dertig paprika’s werden uit de plant gehaald en aangevreten. Ik heb hier best wel veel reacties op gehad. Veel mensen zeggen dat het geen ratten waren, want die eten alles op. Volgens jullie waren het muizen. Woelmuizen of veldmuizen. Deze winter ga ik daar meer over lezen.
Ik zag vorige week dat er een losse pompoen bij de buurman in het gaas hangt, dus op hoogte kweken is misschien een goed idee. Voor de paprika’s zal dat niet lukken maar ik heb besloten om ze niet meer zo lang in de tuin te laten staan, eerder oogsten en binnen laten rijpen zou een oplossing kunnen zijn.
Wortelgewassen en aardappels
De bieten, wortels en pastinaken groeiden niet goed door de droogte. Meer water geven bij droogte zal toch nodig zijn. De zoete aardappels deden het bijzonder goed maar werden bijna allemaal opgegeten door ongedierte. Daarom volgend jaar minder zoete aardappels en ik ga ze kweken in een speciekuip of grote pot. Ook de aardappels deden het slecht. Op de foto zie je duidelijk dat een gedeelte slecht op kwam en dat de planten matig groeiden. Dit is het eerste jaar waarin we niet tot kerst van onze eigen aardappels kunnen eten.
Luffa
Het is opnieuw niet gelukt om een sponskomkommer oftewel Luffa te oogsten. De planten groeiden niet goed, ik denk dat er een groeistilstand is ontstaan door vroeg te zaaien. Volgend jaar ga ik ze later zaaien (begin april) en op een warme, beschutte plek uitplanten.
Kerstomaten
Ik had dit jaar best veel kerstomaatjes gezaaid. Lekker, maar eigenlijk hebben we meer aan tomaten voor soep, saus of salade. Volgend jaar dus iets minder kerstomaatjes. Inmiddels ben ik al bezig met de planning voor volgend jaar en ik heb weer nieuwe tomatenrassen gevonden van het type multiflora, toch wel favoriet hier. Deze planten geven ruim honderd tomaatjes per tros, dus lekker veel oogst van één plant.
Dahlia’s
Een paar Dahlia’s zijn niet goed opgekomen in het voorjaar. Waarschijnlijk ook door de droogte, ondanks dat ze water hebben gekregen tijdens het ontkiemen. Helaas zat daar ook de mooie Jowey Winnie (linker foto) bij. Daarom ga ik in januari nieuwe Dahlia’s bestellen, iets wat ik eigenlijk niet van plan was. Een paar knollen zijn ook niet goed door de winter gekomen vorig jaar, daarom heb ik ze dit jaar eerder uit de grond gehaald en ze voor het eerst afgespoeld en zoveel mogelijk ontdaan van grond. Andere jaren veegde ik de grond er een beetje af maar als ze dan niet goed drogen gaan ze toch rotten. Ook voor het drogen nam ik dit jaar meer tijd. Ze staan nu in de schuur, beschermd met dekens. Hopelijk redden ze het tot volgend jaar. Sommige knollen zijn heel groot geworden en moeten nog gesplitst worden.
Ik heb al jaren witte Dahlia’s in de tuin die ik ieder jaar in de grond laat zitten. De knollen zijn megagroot en kunnen best tegen vorst. Helaas nemen de planten steeds meer plaats in en eerlijk gezegd geniet ik ook niet meer van de kleur wit… ik vind het zo saai! Dus ik heb gesloten dat ze de grond uit gaan. Ik laat ze nu nog in de grond zitten en haal ze er in het voorjaar uit.
Sla zaaien voor de herfst
Het zaaien van groene blaadjes voor de herfst en winter is toch wel een dingetje hier. Door onze zomervakantie is het lastig te plannen, want ik wil ook niet dat de tuinoppassers al die zaaisels en plantjes water moeten geven. Meestal zaai ik in de week na thuiskomst maar dan liggen er ook kilo’s tomaten te wachten en dertig bakjes gefermenteerde tomatenzaadjes…. Door de hittegolf in september lukte het niet om alle slasoorten te zaaien, sla is tenslotte een koudekiemer.
Dit jaar kocht ik daarom ook slaplanten bij het tuincentrum hier net buiten het dorp maar toen was het al half september en hadden ze nog drie zielige plantjes staan. Ze zagen er zo treurig uit, met een paar rotte blaadjes, dat ik ze gratis mee mocht nemen. Ze hebben het wel goed gedaan maar als zaaien volgend jaar weer niet lukt dan moet ik eerder plantjes kopen. Dit gaat mee in de planning.
Rode bessen
In ieder tuinjaar heb je van het één heel veel en van het ander niets of te weinig. De rode bessen deden het heel goed, kilo’s haalden we van de struik. Helaas maak je niet veel mensen blij met rode bessen dus veel oogst verdween in de vriezer. Lekker, want ik maakte er kleine eenpersoonsporties van en we eten ze nu nog dagelijks door de yoghurt. Maar wat een karwei om die bessen te oogsten! Aangezien we zo’n 12 struiken hebben staan kan dat wel wat minder dus deze winter ga ik de helft rooien.
Zo kan mijn opsomming over wat er allemaal mis ging dit jaar nog wel even doorgaan. De bonen deden het slecht, niet één bloemkool haalde de eindstreep en ook de appelbomen gaven geen oogst. Gelukkig ging er ook heel veel goed, tijd om de successen te delen.
De successen van 2023
Asperges
We aten kilo’s asperges! Wat een weelde om ze vers uit de tuin te halen. Dit jaar ging een deel voor het eerst in de vriezer, in stukjes en geblancheerd. Heerlijk in risotto met zalm en zo kan je ook nog van asperges genieten na de langste dag, als je er niet meer van mag oogsten.
Van de “kontjes” maken we altijd soep. Je weet wel, dat stukje aan de onderkant van de asperge dat je eraf snijdt omdat het te hard is. Als je de asperges eerst schoonmaakt en schilt en pas daarna de “kontjes” eraf snijdt kan je die afgesneden stukjes verzamelen in een zakje en invriezen. Later gebruiken we dit om bouillon van te trekken als basis voor aspergesoep. Zo gooi je niets weg van je asperges.
Kruiden drogen
Kruiden kan je natuurlijk het hele jaar door oogsten maar ik doe het graag in grote hoeveelheden. Tijm, rozemarijn en oregano oogst ik altijd in het voorjaar. De struiken hebben daarna tijd om te groeien en zo kan je in de zomer nog een keer oogsten. Vooral in het voorjaar zien de blaadjes er nog goed uit, zonder ziekten of schade door de zon. Dit jaar droogde ik ze voor het eerst in bundels aan een stok in de kas. Dit ging heel goed en is voor herhaling vatbaar. Op warme dagen zijn ze in een paar weken droog.
Wortels zaaien in een zaaitray
Wortels zaaien gaat altijd lastig in mijn tuin. Bij de buurman zie ik dan al prachtige wortels in de tuin met mooi loof erop, bij mij zien ze er karig uit of ze komen niet op. Dit jaar zaaide ik ze voor het eerst in een zaaitray en dat is bijzonder goed gegaan. Helaas groeiden ze daarna slecht, maar ik ga hier volgend jaar zeker mee door aangezien ze in de volle grond altijd slecht opkomen.
Tomaten
De tomaten waren dit jaar weer een groot succes. Halverwege het moestuinjaar had ik er een hard hoofd in en had al visioenen van weinig tomaten en geen zaden voor het zadenwinkeltje maar het is toch erg meegevallen. De tomaten groeiden in eerste instantie slecht door de droogte. Ik had lege bloempotjes ingegraven tussen de planten om water dichterbij de wortels te krijgen, zoals ik ook in de kassen doe, maar bij de buitentomaten was dit onvoldoende. Gelukkig kwam de regen net op tijd om de planten en tomaten te laten groeien.
Ook het palensysteem dat ik bouwde tegen zomerstormen was een succes. Niet één tomaat waaide om dit jaar en dat bespaart me veel kapotte stokken en dus geld.
Wormenmest
Er waren dit jaar minder ziekten in de moestuin en ik hoop dat dit komt door het gebruik van de wormenmest. Vorig jaar won ik een bigbag wormenmest op Instagram en daardoor maakte ik voor het eerst kennis met het toevoegen van wormenmest. Nu ben ik al groot fan van het maken van eigen compost maar helaas is de moestuin te groot om hierin zelfvoorzienend te zijn, dus toen Frank Wasse van Wormenkwekerij Wasse vroeg of ik nog interesse had in wormenmest kon ik natuurlijk geen “nee” zeggen.
Het gebruik van wormenmest heeft vele voordelen, zo zou je opbrengst uit de moestuin 25% hoger liggen door de aanwezigheid van wormen. Dit is niet zomaar een aanname maar onderzocht door de Universiteit van Wageningen. In januari zal ik een aparte blog schrijven over het gebruik van wormenmest want het is jammer om dit heel beknopt in een evaluatie te doen.
Zadenwinkeltje
Ondanks de tegenslagen kon ik toch voldoende tomaten oogsten voor het zadenwinkeltje, uiteindelijk van 49 rassen. Ik heb ook zaden over van vorig jaar dus genoeg keuze…. of misschien wel teveel 🙂 Ik had me voorgenomen om volgend jaar minder tomaten te gaan kweken maar nu ik zaden aan het verzamelen ben merk ik dat kiezen lastig is… Ik zoek op zoveel mogelijk variatie in vorm en kleur maar tomaten moeten natuurlijk ook lekker zijn. Zo zoekend naar zaden groeit mijn lijstje alweer…
Moestuin evaluatie en klimaatverandering
Wil je ook je moestuin evalueren? Dan kan je het beste een zaaikalender en moestuindagboek bijhouden. Noteer wat en wanneer je zaait en hoe de groei tot aan de oogst verloopt. Dan kom je er ook vaak achter welke gewassen het goed doen in jouw tuin of onder bepaalde weersomstandigheden.
Door klimaatverandering zal er steeds meer flexibiliteit gevraagd worden van de tuinier. Nieuwe mogelijkheden zoeken om de grond koel te houden of ervoor te zorgen dat je tuin niet onder water komt te staan door bijvoorbeeld drainage aan te leggen. Noteer waar het water blijft staan, maak foto’s van je gewassen en groeiprocessen. Welke sla schiet minder snel door, welke tomaat was resistent voor Phythophthora? Het is allemaal informatie waarmee je verder komt in het leerproces dat moestuinieren is.
Wil je meer lezen? Ik schreef eerder moestuin evaluaties:
Deze blog bevat reclame, de wormenmest heb ik gekregen van Wormenkwekerij Wasse.
MOESTUIN HIPPIE 